Recensies over lezen

De beste plek voor leesrecensies

Lees even mee:


 

24 oktober 2021

Hedy d'Ancona over 'hulpeloze treurigheid van ouderen' in een heerlijk boekje

Oudere mensen met respect behandelen? Medelijden hebben met ouderen? Kom op zeg. Hedy d'Ancona rekent af met iedereen die ouderen 'kwetsbaar' vindt. Ze heeft ook van alles te melden over de stereotypering van hulpeloze treurigheid van ouderen. Haar boek Vrolijk verval is een must voor alle leeftijden.

De tekst gaat onder de foto verder.

Overname van de ministeries in 1981. Minister Joop den Uyl en staatssecretaris Hedy D'Ancona bij het bord van het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid. @ Rob Bogaerts

d'Ancona heeft niets aan scherpte ingeleverd

Hedy d'Ancona (1937) heeft vanaf de jaren 1970 een belangrijke rol gespeeld in de politiek. De PvdA-er was onder meer staatssecretaris van Emancipatie, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Cultuur en Eerste Kamerlid. Ook zat ze jarenlang in het Europees Parlement. Ze is een groot feministe en heeft op tot op de dag van vandaag, met haar 83 jaar, nog absoluut niets aan strijdbaarheid en scherpte ingeleverd. Dat bewijst Vrolijk verval dat in juli van dit jaar verscheen en de top 10 in stoof van De Bestseller 60.

De Van Praagprijs 2021 is voor Hedy d'Ancona

Het Humanistisch Verbond reikte vorige maand de Van Praagprijs 2021 uit aan d'Ancona. Ze ontvangt de oeuvreprijs voor haar 'compromisloze hang naar menselijke waardigheid en tomeloze nieuwsgierigheid'. Ze zegt er zelf over: 'Geprezen te worden voor je pogingen om onze samenleving aardiger en rechtvaardiger te maken, is bijzonder. Bovenal omdat ik die eervolle onderscheiding niet alleen ontvang om wie ik was maar om wie ik nog steeds ben: een activiste'.

Vrolijk Verval zit vol humor en wat ironie

Haar activisme spat nog steeds van de pagina's af. Niet dwingend of vervelend, maar met humor en wat ironie. Altijd een heerlijke mix. De lezer krijgt van alles voorgeschoteld over ouder worden. Van lichaamsdelen die niet zo goed meer willen en 'velseks' tot de goedbedoelde (of toch niet) uitsluiting van ouderen in het dagelijks leven. d'Ancona moet niets hebben van de manier waarop de Jan Slagters en Henk Krollen van deze wereld tegen ouderen aan kijken: als speciale groep waar je liefdevol begrip en respect voor moet hebben. Onzin, vindt ze. Je bereikt er het tegenovergestelde mee, namelijk dat je mensen uitsluit in het meedoen in de maatschappij.

De tekst gaat onder de foto verder.

Hedy d'Ancona. @ Singel Uitgeverijen

Mag het ietsje dikker zijn?

Haar boek met de verfrissende en scherpe kijk op het ouder worden had voor mij best dikker mogen zijn en dat is dan ook mijn enige puntje van teleurstelling. Vrolijk verval telt 112 pagina's die ook nog eens rijk geïllustreerd zijn. Prachtige tekeningen waar niets op aan te merken valt, maar het trekt de verhouding tekst en afbeeldingen wel een beetje scheef. Ik had het gevoel dat de tekeningen een beetje ten koste gaan van de tekst en had het dus juist fijn gevonden als er een dubbele hoeveelheid tekst was geweest. Maar laat ik toch vooral blij zijn met dit cadeautje.

Specificaties

Hedy d'Ancona – Vrolijk verval
ISBN 9789038810638
Gebonden € 12,50
Uitgever Nijgh & Van Ditmar
112 pagina's

Klik hier om het boek Vrolijk verval te bestellen.


17 oktober 2021

Waarom literaire thrillers qua beloofde spanning nogal eens ontsporen

Door Jeroen Bootsman - Uitgevers doen er alles aan om hun boeken te verkopen: ronkende oneliners uit kranten, aanbevelingen door beroemde auteurs en natuurlijk een pakkende coverfoto. Het moet de klant tot een aankoop verleiden. Als lezer heb je al snel het gevoel dat je jezelf leesgenot ontzegt door het boek te laten liggen met de omslag 'Voor de liefhebbers van De verborgen geschiedenis' of 'Voor de lezers van Val McDermid'. Aan superlatieven geen gebrek, maar de realiteit blijkt nogal eens weerbarstiger. Ik koop graag boeken, maar na het aanschaffen van thrillers merk ik tijdens het lezen dat die hooggespannen verwachtingen op de omslag soms niet helemaal of helemaal niet kloppen.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Neem nou Ons huis

Het boek Ons huis van Louise Candlish is zo'n gevalletje van net wel net niet. Volgens The Guardian een 'Meesterlijk bedachte, verslavende pageturner', zo staat op de achterflap. Maar het verhaal is zoals bij talloze andere thrillers; heb je het boek uit dan zinkt het snel weg in je bewustzijn, om na soms al een paar dagen volledig kopje onder te gaan. Toegegeven, dat kan komen omdat je al weer aan het volgende inwisselbare boek bent begonnen. Maar waarschijnlijker is het dat je je als lezer niet echt kan identificeren met de personages in het boek en/of dat het verhaal plottechnisch soms erg onwaarschijnlijk wordt.

Opvallend is dat dit soort boeken vaak sterk uiteenlopende beoordelingen krijgen. Lezers zijn of razend enthousiast, of ze vinden het dodelijk saai. Agatha Christie schreef in haar autobiografie dat zij bij het schrijven van haar debuutroman de fout maakte die praktisch iedere beginnende detectiveschrijver maakt, namelijk te veel intrige in één verhaal stoppen. Veel van de hedendaagse thrillerauteurs kampen inderdaad met dit euvel. Eigenlijk zou een goede redacteur dit moeten bewaken, maar die zijn misschien wel druk met de vraag hoe de boeken zo luidruchtig mogelijk gehypet kunnen worden.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Of Het meisje in de trein

Het meisje in de trein van Paula Hawkins, dan. Het is een intrigerend verhaal over een forenzende vrouw, die onraad ruikt als ze vanuit de trein vreemde dingen meent op te merken bij een huis waar ze langs reist. Het boek wordt bejubeld met: 'Wat een personages, wat een setting, wat een boek! Het is Alfred Hitchcock voor een nieuwe generatie', schrijft auteur Terry Hayes (Ik ben pelgrim). En als de VN Detective & Thrillergids het ook nog eens uitroept tot Thriller van het Jaar, ben je om. Wereldwijd werden er 23 miljoen exemplaren verkocht, waarvan 600.000 in Nederland. Ik vind dat ook dit boek te veel intrige heeft met een te overladen plot, wat de vaart uit het verhaal haalt.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Wie is Suzanne Vermeer

Dames lijken in het thrillergenre aan de macht. Een man die een manuscript aanbiedt, lijkt minder kans te maken. Maar daar weet de moderne uitgeverij wel wat op! Achter de eerste boeken van Suzanne Vermeer ging een man (Paul Goeken) schuil. Grote handicap van dergelijke concepten is dat de houdbaarheid beperkt is. Dus is de volgende stap de genderneutrale auteur als nieuwe literaire sensatie. Zolang ik als lezer gegrepen wordt door een boek, zal het me een zorg zijn of het geschreven is door een menselijke entiteit of een computer, als ik maar geboeid word. Dat mag je immers verwachten als op de achterflap een veelbelovende plot wordt samengevat?

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Voldoende, maar een krappe

Zoals gezegd wordt ook bij Ons huis de lat hoog gelegd. Het boek gaat over een vrouw die nietsvermoedend thuiskomt en ontdekt dat zowel haar echtgenoot als de volledige inboedel spoorloos verdwenen zijn. En dan is er ook nog een stel dat spullen uit een verhuiswagen naar binnen sjouwt en doodleuk beweert dat zij het huis hebben gekocht. Het is een origineel gegeven dat in het boek bij vlagen spannend, maar ook behoorlijk langdradig wordt uitgewerkt. Door het adembenemende slot krijgt het van mij een voldoende, maar wel een krappe. Uiteindelijk blijkt de belofte ingelost. Uiterst gedoseerd, dat wel.


03 oktober 2021

Van talkshowdiva tot talentvol auteur: lang leve Sonja!

Toen het tv-programma De Vooravond nog bestond deed Fidan Ekiz een oproep aan Sonja Barend om weer iets op televisie te gaan doen. Ook Giovanca Ostiana liet in Op1 een proefballonnetje op bij de koningin van de talkshow. Sonja reageerde nuchter met de woorden: 'Jullie doen het nu toch?' Het sneuvelen van De Vooravond zou nog draaglijk zijn geweest als we in plaats van Khalid & Sophie van tijd tot tijd weer eens van Sonja hadden kunnen genieten. Het zou moeten kunnen, want wie geboren is op 29 februari is slechts één keer in de vier jaar jarig, dus is Sonja nu 20 lentes jong.

De appel in het paradijs

Dromen zijn bedrog, want de inmiddels 81-jarige televisiediva geniet van een rustig leven waarin ze nog wel televisie kijkt, maar er niet meer naar verlangt het zelf nog te maken. In haar boek De appel in het paradijs, schrijft zij: 'Oud worden en oud zijn, ik geniet er van. Geen seconde spijt dat ik afscheid nam van wat mij op de liefde na het liefste was: het dagelijkse werk. De steiger onder mijn bestaan, waar ik veertig jaar van kon genieten.'

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Sonja Barend zwijgt nog lang niet

Barend schreef op verzoek van haar uitgever De Bezige Bij over haar wederwaardigheden tijdens de lockdown. De dwingende vragenstelster in haar zwijgt nog lang niet. Zij bekent: 'Maar toch, soms jeuken mijn handen om het tv-toestel in te duiken en die ene vraag te stellen die mij dwars zit. Je werkelijk bemoeien met wat er om je heen gebeurt. Dat is wat ik het meeste mis.' Dat neemt niet weg dat zij nog steeds ingrijpt in situaties die haar niet bevallen, zij het nu op een andere wijze. Demonstratief corrigeert zij de melding 'Stopverbod aan beide zijde' op een verkeersbord door met een dikke viltstift een n achter zijde te schrijven. Een ritueel dat ze regelmatig herhaalt omdat de regen haar correctie net zo makkelijk weer uitwist.

Sonja is een vakvrouw pur sang, die aanvankelijk weinig serieus werd genomen. Ze groeide echter uit tot een begrip, vooral ook omdat zij de controverse niet schuwde. Kijkcijfers van vijf miljoen waren geen uitzondering. Toch liet zij zich over het begin van haar loopbaan bescheiden uit over haar succes. 'We hadden tijdens de uitzending de lucht even laten trillen en dat was dat', heeft ze wel eens gezegd. Dat kunstje hield ze moeiteloos veertig jaar vol; schijnbaar moeiteloos schakelend en gezegend met het vermogen de camera te bespelen. Een tip voor wie dat (nog) eens wil zien: op NPO Start en YouTube is veel materiaal te vinden.

De tekst gaat onder de foto verder.

Sonja Barend in 1983 en 1968. @ WikiCommons

Zegeningen tellen tijdens de lockdown

Sonja, die in haar in 2017 verschenen memoires Je ziet mij nooit meer terug op ontroerende wijze het afscheid van haar in Auschwitz vermoorde vader beschreef, telt haar zegeningen in lockdown. 'Het is aangenaam in onze ruime cellen, smaakvol, warm, vol boeken, kunst aan de muur, en laptop, radio, televisie, iPad en telefoon binnen handbereik. Precies waar ik naar verlangde toen ik ophield met werken: tijd om in te vullen met de wensen van dat moment.' Begrip voor klagers die door de lockdown een comfortabel leventje gedwarsboomd zien, kan ze nauwelijks opbrengen. Verwende nesten, denkt ze bij zichzelf en mijmert over haar jonge jaren waarin begrippen als burn-out nog niet bestonden en klagers nergens een gewillig oor vonden. 'Mij zul je nooit horen zeggen dat vroeger alles beter was, maar we zeurden wel een stuk minder.'

De tekst gaat onder de foto verder.

Dag talkshowhost, hallo auteur

In een kleine zeventig pagina's ( 'Een klein boekje moest het worden' ) bewijst Sonja ook schrijvend soepel te kunnen schakelen. Flarden poëtisch proza over haar leven in Frankrijk wisselen zich af met bespiegelingen over hoe zij nu in het leven staat, het ouder worden en waar we naar toe gaan met z'n allen. Sonja's stem op televisie mag dan bijna verstomd zijn, maar is absoluut niet gedateerd. Ze heeft zichzelf opnieuw weten uit te vinden en is geëvolueerd van beeldbepalende talkshowhost tot veelbelovend auteur.

Specificaties

Sonja Barend - De appel in het paradijs
ISBN 9789403194509
Gebonden € 12,99
Uitgever Bezige Bij
96 pagina's

Klik hier om het boek te bestellen.


24 september 2021

De Olijke Tweeling al meer dan zestig jaar onweerstaanbaar

Door Jeroen Bootsman - 3,5 miljoen verkochte boeken en maar liefst 32 herdrukken van het eerste deel van de reeks. De Olijke Tweeling mag met recht één van de succesvolste boekenseries voor de jeugd in het Nederlandse taalgebied genoemd worden. Schrijfster Arja Peters (pseudoniem van Chinny van Erven) liet het eerste deel in 1958 het levenslicht zien en er zouden er nog 25 volgen. Daarmee bewees Peters zich als een Nederlands equivalent van de Engelse veelschrijfster Enid Blyton.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Arja Peters en de Olijke Tweeling

De naam van Arja Peters (1925-1996) wordt altijd geassocieerd met De Olijke Tweeling, maar ze heeft een veel omvangrijker oeuvre op haar naam staan. Zoals haar debuut Herthe, dat ze op twintigjarige leeftijd op een geleende typemachine schreef. Haar uitgever adviseerde haar om boeken voor wat oudere meisjes te schrijven. Het resultaat was onder meer de vijfdelige Vickey-serie, bestemd voor meisjes van tien tot veertien jaar. Maar het was De Olijke Tweeling die haar onsterfelijk maakte.

Arja Peters overleed in 1996, maar De Olijke Tweeling is nog steeds springlevend. Er verschijnen regelmatig nieuwe boeken, geschreven door Marion van de Coolwijk. De oorspronkelijke reeks van 26 delen is inmiddels verrijkt met acht nieuwe verhalen. Aan die aanwas komt wat de uitgeverij betreft nooit een einde, dus het zal voor de medewerkers van uitgeverij De Eekhoorn wellicht een aardige oudedagsvoorziening inhouden. De oorspronkelijke boeken van Arja Peters zijn inmiddels allemaal in een hedendaagse hertaling verschenen. Lezers die de wat ouderwets aandoende, maar charmant aandoende versies van weleer kennen, zullen hier toch de voorkeur aan geven.

Marion van de Coolwijk en de Olijke Tweeling

Alle belangrijke (bijrol)spelers figureren nog steeds, zoals oom Niek en oom Bob en tante Suus en tante Kitty, hond Spikkel en poes Bengeltje en meester De Lange. Ook klasgenoten zoals de verwende, op een kasteel wonende, Jolanda en boerendochter Gerrie (oorspronkelijk getooid met de wat vooroordeelbevestigend klinkende naam Gertie) doen nog steeds mee. Toch zal bij de oudere generatie het jeugdsentiment beklijven van een tijdperk waarin nog sprake was van een bevelshuishouding.

De Olijke Tweeling Gaat Verhuizen

Neem nou bijvoorbeeld vader John Bongers, die in De Olijke Tweeling Gaat Verhuizen tegen een tegen de voorgenomen verhuizing van Driehuizen naar Hoefsloot protesterende Ellis en Thelma bruusk opmerkt dat hij de baas is in huis en bepaalt wat er gebeurt, versus de tegenwoordig waarschijnlijk voor een watje doorgaande stiefmoeder Betty, die maar niet echt boos kan worden op haar 'meiskes', hoe stom en dom en hardleers ze zich vaak ook gedragen. De hertaalde verhalen ademen nu meer de sfeer van een onderhandelingshuishouding, op de (omslag)illustraties ogen Ellis en Thelma als pubermeisjes van nu, die niet ver meer van hun eerste Breezertje verwijderd zijn. Toch wordt het gebruik van computers en mobiele telefoons in de serie zorgvuldig vermeden.

Evengoed heeft De Olijke Tweeling een tijdloos karakter; de gebeurtenissen zijn nauwelijks aan een tijdvak op te hangen. Ellis en Thelma en hun jongere tweelingbroertjes Lex en Leo (door hun zussen Loe-Loe gedoopt) willen maar niet ouder worden en hun belevenissen worden al generaties lang gelezen door oma's, moeders, dochters en kleindochters.

Het verraadt een puberale ontwikkeling van meisje naar vrouw

Toch valt er in de nieuwste delen een lichte karakterontwikkeling te bespeuren. Het ondoordacht en onvoorzichtig handelen, wat de tweeling vaak in zeven sloten tegelijk doet belanden en waaraan Arja Peters haar verhalen voornamelijk ophing, maakt toch subtiel plaats voor iets meer bedachtzaamheid. Het verraadt een puberale ontwikkeling van meisje naar vrouw en niet voor niets wordt de tweeling na 48 jaar voor de allereerste keer verliefd.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Onweerstaanbare lectuur

De Olijke Tweeling is geen jeugdliteratuur, maar is zoals zoveel lectuur onweerstaanbaar leuk om te lezen. Hoewel ik niet tot de geslachtelijke doelgroep hoor, verslond ik ze als kind en was stinkend jaloers op menig klasgenote, die de reeks compleet in de boekenkast had staan. Inmiddels zijn we bijna drie decennia verder is daar nog geen verandering in gekomen. Tot ergernis en afschuw van mijn moeder investeerde ik ooit een gulden bij de bibliotheek in Hendrik-Ido-Ambacht, toen nog gevestigd aan de P.C. Hooftsingel, om het allereerste deel - het enige dat ik nog niet gelezen had en continu was uitgeleend - te reserveren. Volgens mijn moeder veel te veel geld voor zo'n flutboek. Maar toen de verlossende mededeling van de bibliothecaresse kwam, was ik zielsgelukkig. Niet voor niets heb ik de avonturen van de 'meiskes' met het gouden hart nu ook compleet. Ik ben één van die idioten die uitgeverij De Eekhoorn ertoe beweegt om de tweeling onverdroten te blijven exploiteren, want ik schaf elk nieuw boek onvoorwaardelijk aan.


05 september 2021

Laat Cliƫnt E. Busken niet het laatste boek zijn van Jeroen Brouwers

Het slotakkoord, zijn allerlaatste werk, het definitieve schrijverseinde. Het boek Cliënt E. Busken wordt in de media beschreven als het allerlaatste boek van Jeroen Brouwers. Laat het alsjeblieft niet waar zijn.

Het boek Cliënt E. Busken van Jeroen Brouwers (1940) verschijnt februari 2020, wordt direct omarmd als literair meesterwerk en ontvangt een jaar later de Libris Literatuurprijs. En terecht want wat een prachtig boek is dit.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Dit is cliënt E. Busken

Eerst maar even waar het over gaat. De hoogbejaarde heer Busken is na een val in zijn woning opgenomen in een verpleeghuis. Lichamelijk gezien gaat het niet goed met hem. Hij is de controle kwijt over een aantal vitale functies, maar met zijn geest is aanvankelijk niets mis. Verre van dat, zelfs. Vanaf de eerste zin zit je als lezer in het hoofd van Busken en maak je kennis met de wereld vanuit zijn gezichtspunt en dat is behoorlijk beroerd. Busken praat niet, maar denkt er des te meer het zijne van en dat levert even hilarische als ontroerende en schrijnende momenten op.

Aanvankelijk denkt Busken dat zijn verblijf in het verzorgingshuis maar tijdelijk is, maar hoe langer hij er is, des te meer zwelt zijn wens aan dood te gaan. Hij heeft een inwendige woede die iedereen zal herkennen, maar bovenal beschikt hij over veel mensenkennis die hem eveneens vaak boos maakt.

De lange monoloog verveelt geen pagina en dat komt vooral ook omdat Busken veel humor heeft, de lezer met taalkundige grappen scherp houdt waardoor je vaak hardop moet lachen. Het moment erop kan een zin volgen die je heel verdrietig maakt.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Het hele tehuis wordt meesterlijk beschreven

Zijn hevige beven belet Busken te schrijven, rechtop te zitten of bestek te gebruiken. Ook 'beeft' het gaandeweg meer in zijn hoofd. Woorden, namen en zinnen bouwen, het valt hem allemaal steeds moeilijker en dat wakkert weer de woede aan. Maar zijn kijk op medebewoners, de directie van het huis en de artsen en verzorgers is fenomenaal beschreven.

Cliënt E. Busken is humorvol en herbergt liefde en eenzaamheid achter de boosheid. Brouwers heeft een patiënt, pardon cliënt, beschreven die je de rest van je leven niet meer vergeet en zeker niet als je zelf eens voet over de drempel van een tehuis moet zetten. Al is het maar om op bezoek te gaan. Ja, ik weet het, Jeroen Brouwers is hoogbejaard, maar ik hoop zo dat dit niet zijn laatste boek is. Die kans lijkt echter steeds kleiner te worden. In een interview met De Standaard zegt hij dat lichamelijke klachten hem het schrijven beletten. Veel eerder zij hij eens: 'Een schrijver leeft niet en beleeft niets, hij heeft altijd een boek in voorbereiding'. Aan die uitspraak ontleen ik hoop.

Specificaties

Jeroen Brouwers - Cliënt E. Busken
ISBN 9789025455941
Gebonden € 21,99
Paperback € 15 (verschijnt 31 december 2021)
Uitgever Atlas Contact
264 pagina's

Klik hier om de gebonden versie te bestellen.

Bovenste foto met boekinzet: Jeroen Brouwers in 2013. @ Michiel Hendryckx

 


31 augustus 2021

Leonie Kooiker bood humor en ironie voor kinderen

Door Jeroen Bootsman - Vorig jaar overleed Leonie Kooiker. De bekende schrijfster van jeugdliteratuur woonde in Papendrecht.

Leonie Kooiker (Markelo 1927 – Papendrecht 2020) was schrijfster van literatuur vol humor en ironie voor kinderen die weten wat ze willen. Haar boeken zijn nogal wat kwalificaties ten deel gevallen: de zoekende mens beschrijvend, spannend, avontuurlijk en humoristisch, gek, eng, lief, werkelijkheid en fantasie op volkomen aannemelijke wijze in elkaar overlopend en bevolkt door gewone kinderen en oude excentrieke mensen. Haar liefde voor de niet door de mensheid aangetaste natuur is een in het oog springend element in haar werk. Dat blijkt uit fantasievolle beschrijvingen die alleen al haar debuut zo kleurrijk maakten. Denk aan zich achter bosjes hei en jeneverbes ophoudende trollen, rare aardmannetjes en dunne nevelwezens en kinderen.

De tekst gaat onder de foto verder.

Leonie Kooiker tijdens de bekendmaking van de Prijs voor Kinderboek 1971 in Amsterdam. @ Joost Evers

Altijd weer willen lezen

Kooiker komt over als een schrijfster die boven alles haar lezers wil verwennen met sprankelende jeugdboeken die voor het leven beklijven. Het soort boeken dat mensen nogal eens kwijtraken, om er op een dag achter te komen dat ze waarschijnlijk per ongeluk bij de tweedehands boekhandel terecht zijn gekomen. Het soort boeken dat liefhebbers altijd weer willen lezen, een mensenleven lang en zonder dat het gaat vervelen. Het soort boeken dat je later als volwassene gewoon weer opnieuw aanschaft, desnoods in herdruk. Om jezelf opnieuw in een boeiend verhaal te verliezen en je weer een beetje kind te voelen.

Het Malle Ding van Bobbistiek (1970) is zo'n boek dat domweg níet weg te leggen valt. Met een beetje kunst- en vliegwerk lees je gewoon almaar door tot de allerlaatste punt op de allerlaatste bladzijde. Onder het eten, op het toilet en in de klas. Een tot de verbeelding sprekend verhaal over kinderen met een avontuurlijke inslag, die van een mysterieuze, kleiachtige substantie een vliegtuigje bouwen waarmee ze echt kunnen vliegen, wat hen in allerlei buitengewone situaties doen belanden. Dat wat zich later als een 'Kooiker-recept' zou ontwikkelen, openbaart zich in dit boek al als haar typerende schrijf- en vertelstijl, die later zo representatief zou blijken voor haar imposante oeuvre dat rond de zestig titels telt.

'Een klein kind, daar heb je niets aan'

Gewone, herkenbare mensen krijgen van de schrijfster door geestige karakterschetsen op een humoristische manier gestalte. Bijvoorbeeld: 'De jongste broer heet Huib; die kan als het nodig is ontzettend hard schreeuwen' en 'Ze hebben ook nog een zusje, een dikkerdje met witte haartjes, Annelietje. Maar dat is een klein kind, daar heb je niets aan.' Beschrijvingen van locaties waar het verhaal zich afspeelt, zuigen de lezers direct het verhaal in. Zoals: 'De grote rivier, waardoor al het water van de Rijn en de Maas naar Rotterdam stroomt' en 'Het huis waar ze wonen is hoog en oud en ruim, met donkere doorkruipkasten en een schommel in de huiskamer.'

Kooiker, getrouwd met de Papendrechtse huisarts Gerard Kooyker, liet haar eigen gezin en woonplaats model staan voor haar debuutroman. Zijzelf, haar kinderen en haar echtgenoot zijn prominent in het boek aanwezig. De namen van de kinderen nam ze over. Haar dochter was weinig gelukkig met de manier waarop Annelietje in het begin werd beschreven. 'Ze heeft er echt verdriet van gehad'', vertelt Kooiker verontschuldigend tijdens een interview. Maar dertig bladzijden verderop maakt ze het helemaal goed. Annelietje is weliswaar klein, maar beschikt over onvermoede kracht als ze de eivormige helikopter mag dopen met limonade. 'Toen slingerde ze het flesje priklimonade met zoveel kracht tegen het ei, dat ze bijna van haar stoeltje viel.'

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

 

Plooibaarder dan verwacht

De moeder in het verhaal is er typisch zo'n eentje waar je als kind onvoorwaardelijk van houdt, maar die op bepaalde momenten net niet in staat is zich te verplaatsen in kinderfantasieën. Dat blijkt uit een dialoog als deze: 'Moeder, mag ik hout kopen?', 'Ja.', 'Mag ik dan geld?', 'Nee, .....'. Niet voor niets vroeg de uitgever haar een passage te veranderen waarin de moeder mee ging vliegen, want dat zou in een dergelijk kinderboek niet logisch zijn. Maar Kooiker weet die ontwikkeling in het verhaal uiterst aannemelijk te maken door personages neer te zetten, die allengs plooibaarder worden dan verwacht. Want zeg nou zelf, er bestaat toch geen moeder die een spannende uitdaging op lange termijn kan weerstaan?

Het boek viel zeer in de smaak want de debuterende schrijfster mocht er een jaar later de Gouden Griffel voor in ontvangst nemen. 35 jaar na de uitgave van Het Malle Ding van Bobbistiek is het boek bewerkt tot een familiemusical. De productie was in het kader van Papendrecht 900 (in 2005) te zien in het Papendrechtse theater De Willem. 'Ik ga naar beide voorstellingen', zei de schrijfster destijds. 'Ik heb al wat extra kaarten gekocht.'

Specificaties

Leonie Kooiker - Het malle ding van bobbistiek
ISBN 9789021681122
Gebonden € 14,99
Uitgeverij Ploegsma
160 pagina's

Klik hier om het boek te bestellen.


18 augustus 2021

Het stormachtige leven van Nina Simone

Door Jeroen Bootsman - Als Nina Simone niet die geniale artieste was geweest, had ze in een psychiatrische inrichting gezeten. In een poging het mysterieuze leven en karakter van zangeres en pianiste Nina Simone (1933-2003) te ontrafelen, hoort journalist David Brun-Lambert bovenstaande opmerking meer dan eens. Hij schrijft over 'een zoektocht in de krochten van een verscheurde ziel, die weliswaar niet tot bevredigende bevindingen leidt, maar toch aanknopingspunten biedt voor een boek'. Het is een vuistdikke biografie geworden over ‘een leven vol schaamte, angst, leed en spijt’, zoals haar goede Nederlandse vriend Gerrit de Bruin het uitdrukt.

Nina Simone als mislukking en genie

De Frans-Zwitserse auteur Brun-Lambert (1971)schetst een genuanceerd portret van ‘een Amerikaans genie, een ongeëvenaarde treurspeelster’. Het was een bestaan waarin mislukking en genialiteit om voorrang streden. Simone werd heen en weer geslingerd tussen virtuositeit en zelfdestructie. Ze vocht tegen eenzaamheid en zware depressies. Een heftig leven.

In reconstruerend proza bedient de auteur zich rijkelijk van bloemrijk taalgebruik. Nina Simone, het tragische lot van een uitzonderlijke zangeres is een chronologisch verloop van haar leven. Vanaf haar geboorte als Eunice Kathleen Waymon in een arm gezin in North Carolina tot aan haar dood in zelfgekozen afzondering in Frankrijk.

De tekst gaat onder de foto verder.

De Amerikaanse beeldhouwer Zenos Frudakis maakte dit standbeeld in New York City van Nina Simone die piano speelt. @ Seth Taylor

Doorbraak met I Loves You Porgy

In de ruim zeventig jaar daartussen ontvouwt zich een hartverscheurend verhaal van een wispelturige diva met een agressief, onbeschoft, grillig, onvoorspelbaar, angstig, maar evenzeer sterk, zelfbewust, passievol, vastberaden en fanatiek karakter. Nina Simone was een vrouw van de extreemst denkbare uitersten. Sinds haar doorbraak met I Loves You Porgy hunkerde ze naar enerzijds erkenning, roem, applaus, luxe en geld en anderzijds naar warmte, liefde, rust en geborgenheid.

My Baby Just Cares For Me, werd eind jaren tachtig plotseling een grote hit doordat Chanel het gebruikte in een reclame. Haar comateus geworden carrière kwam weer tot leven, maar Nina Simone deed het geïrriteerd af als het onbenulligste nummer dat ze ooit had opgenomen. Een logische reactie van iemand die in het echte leven nooit datgene waar ze in dit nummer zo vrolijk over zingt op haar pad zou vinden.

Hoge pieken, diepe dalen

Met haar tweede echtgenoot, die ook haar manager was, kreeg ze een dochter. De relatie groeide uit tot een zakelijke verstandhouding. Ze slaagde er maar niet in om een normale relatie met haar kind op te bouwen. Haar carrière verliep even stormachtig als haar privéleven. Hoge pieken, diepe dalen, maar inmiddels was ze alom gerespecteerd als een van de grootste artiesten aller tijden.

Haar leven is samen te vatten als een dramatisch feuilleton. Brun-Lambert haalt sprekende episodes aan om dit trieste vervolgverhaal in te kleuren. Enerzijds zijn er de lijfwachten die er niet zozeer waren om de opvliegende Nina tegen haar fans te beschermen, maar eerder andersom. Aan de andere kant was zij een zangeres die zich niet te goed voelde om voor dertig mensen op te treden. Ze weet deze, voor haar kaliber vernederende opkomst, zelfs in haar voordeel om te buigen door het publiek te vragen zo dicht mogelijk bij het podium te komen zitten; een ultieme poging die intimiteit te creëren waar ze altijd naar moet hebben verlangd. Gerrit de Bruin zegt: 'Bepaalde eigenschappen van Nina mis ik als kiespijn, maar zij was toch bovenal een bijzonder warme en intelligente vrouw.'

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Ze wordt beschouwd als een wonderkind, voorbestemd voor een grote toekomst

In haar vroegste jaren lijkt de tragedie zich al te ontkiemen. De kleine Eunice wil per se leren pianospelen. Ze heeft talent, maar het keiharde studeren gaat wel gepaard met lichamelijke en geestelijke ongemakken. Ze wordt beschouwd als een wonderkind, voorbestemd voor een grote toekomst. Die verwachtingen zijn uitgekomen, maar na het lezen van het boek zal menigeen zich afvragen of er niet veel meer was uitgekomen als die buitengewone vrouw zichzelf niet altijd zo vreselijk in de weg had gezeten.

Nina Simone was sociaal bewogen

De sociaal bewogen Nina Simone heeft zich gecommitteerd aan de burgerrechtenbeweging en de rassenstrijd in de Verenigde Staten Onsterfelijke nummers als Mississippi Goddam en To Be Young, Gifted And Black getuigen van haar betrokkenheid, die soms meer weg lijkt te hebben van vereenzelviging. Een visionair vertolkster van jazz, blues en soul, een politieke activiste die zich met hart en ziel inzet voor de strijd tegen de onderdrukking van zwarte mensen. Het moet mede zijn ontstaan nadat Nina werd afgewezen voor een prestigieuze muziekschool, volgens haar enkel vanwege haar huidskleur.

Op Netflix is de documentaire What happened miss Simone te zien, die aandoet als een regelrechte verfilming van de biografie.

De tekst gaat onder de afbeelding verder.

Het boek Nina Simone, het tragische lot van een uitzonderlijke zangeres doet recht doet aan haar enorme talenten, zonder lyrisch te worden.

Specificaties

David Brun-Lambert – Nina Simone, het tragische lot van een uitzonderlijke zangeres
ISBN 9058314251
Gebonden € 27,50
Gekartonneerd stofomslag en cd met nooit eerder uitgebrachte opnames € 27,50
Uitgever Sirene
384 pagina's inclusief foto's

Uitverkocht, maar nog wel hier te leen in de openbare bibliotheek of hier als tweedehands te koop of elders op internet.